Modern Mimarlik İmtihanı: Okul

Mektep binasının tarzı inşası ile orada tatbik edilen usulü terbiye ve mektebin inzibat ve tedrisatı arasında umumiyetle zannedildiğinden daha sıkı bir münasebet vardır. Alelade binalar, müterakki usullerin tatbikini hemen otomatik surette meneder, ve muallimler ile talebeyi münhasıran kitap ile tedris ıztırarında bırakır; bunlara azamî olarak birkaç harita levha ve eşya derslerine ait levazım ilâve edilebilirse de böyle binalarda bunlardan fazla istifade edilemez. Bu hal talim ve tedriste talebenin münfeil bir vaziyette kalmasını, intaç ve muhakeme, icat ve icra kabiliyetleri zararına olarak hemen münhasıran hafızanın istimalini terviç eder. Binaenaleyh mektep binaları ile eşya ve teçhizatı meselesi fevkalâde mühimdir. Muallimlerin ihzarından sonra sıra buna gelir; umumiyet itibarile mimarlar, talim ve terbiye ihtiyacatına kâfi derecede vâkıf değildirler; mahallî idareler tedrisat ihtiyacatına muvafık olmasından ziyade görünüşünü düşünürler. Binalarda sıhhat ve nezafet esaslarına göre tertibat yapılmazsa, elişleri, idarei beytiye, resim ve sanayii nefise, kütüphane, müze, ilh, için münasip mahaller mevcut olmazsa maarifin muntazam bir inkişafla terakki etmesi mümkün olamaz. Binaenaleyh şunu teklif ediyorum. Vekillikte bir mebani ve levazım müdiriyeti teşkil eylemelidir. Bu müdiriyetin fenni mimaride maharet sahibi ve fazla olarak mektep hıfzıssıhha ve nezafetine, terbiyevî nazariyat ve ameliyata, ve muhtelif memleketlerde maarif ihtiyacatına en ziyade tevafuk ettiği tecrübe edilen inşaat tarzlarına tamamile vâkıf mütehassısları bulunmalıdır. Şunu da söyliyeyim ki bu teklif, bütün binaların mükellef ve pahalı olmasını tazammun etmez, iktisadî cihet te mütalea olunmalıdır. İhtimal ki Türkiyenin bazı yerlerinde «açık hava» yahut «yarı açık hava» denilen tarzda mektepler de yapılabilir. Herhalde bu müdiriyet mütemadiyen bütün müterakki memleketlerden inşaat plânları celp ve tetkik etmelidir. Muhtelif tarzlarda mektep binalarının mufassal plânlarını hazırlamalıdır ve sair memleketlerde ileride kabul edilecek ıslahatı takip etmelidir. Yeni bütçeye bu hususta lâakal iki üç kişi yetiştirmeğe kâfi tahsisat konulmalıdır.

Okumaya devam et “Modern Mimarlik İmtihanı: Okul”

Modern Mimarlık İmtihanı: İnkişaf *

Muhit kelimesile bir binanın yakınında ve yahut uzağında bulunan şeyleri kasdediyorum. Bu muhit, bina ile beraber bir vahdet teşkil eder. Ziya, hava, güneş, rüzgar, erazinin  sathının şekli  ve vaziyeti: su, nebatat, tabiatın sertliği ve yumuşaklığı , gecenin şayanı dikkat vasfı  ve akşamın gizli musikisi… Bunların hepsini bir tek kelime ile “muhit” ile ifade ediyorum.
Muhit bir annenin kıymetli, mukaddes kucağına benzetilebilir. O halde insanın nevi, tefekkürü, hareketi, zannıma göre, ırk ve milliyetten  ziyade muhit tarafından tayin  olunur.
Okumaya devam et “Modern Mimarlık İmtihanı: İnkişaf *”

Modern Mimarlık İmtihanı: Muhit

Atatürk, bir gün Gazi Orman Çiftliği’nde bir inceleme yapmak üzere Tarım ve Milli Eğitim bakanlıklarından uzman ister. Maarif Vekili Mustafa Necati Bey beni görevlendirdi. Çiftlik arazisinin, şimdi GEE bulunan bomboş ve el değmemiş kısmını geziyorduk. Atatürk buranın nasıl değerlendirileceğini sordu. Ziraatçi arkadaş ‘ağaçlandıralım’. dedi. Bana sordu; ‘bir okul yeri olabilir’ dedim. O günlerde Ankara Erkek Muallim Mektebi için yer gerekli idi. Büyük Ata; ‘Öyleyse burada odun yetiştirmeyin; okul açıp adam yetiştirin’ dedi. Böylece orası Öğretmen Okulu yeri oldu; sonra da Gazi Eğitime geçti.

Okumaya devam et “Modern Mimarlık İmtihanı: Muhit”

Modern Mimarlık İmtihanı: Nahoş bir olay

Kemal Paşa bakışlarıyla beni süzdü, selamladı ve doğrudan doğruya konuya girerek şunları söyledi: “Profesör, size inşaatına yeni başlanmış olan öğretmen okulunu ve okulun planlarını gösterdiler. Gördükleriniz modern bir öğretmen okulunu ifade edebiliyor mu?”
Kısa bir duraklamadan sonra cevap verdim: “Ekselans, Kemalettin’le beraber çalışırsak bina modern bir okul olur.” Bunun üzerine Kemal Paşa, Size bunu sormadım, dedi. Size şunu sordum: Şu anda gördüğünüz modern bir öğretmen okulu mu? Bu durumda fikrimi açıkça söylemem gerekiyordu. Projenin modern bir okul olarak görülemeyeceğine hak verdim.
Kemal Paşa, bakana, Necati’ye dönerek, planları bir kenara bırakın, okulu Prof. Egli’nin inşa etmesini istiyorum, dedi. Verilen bu karardan sonra görüşme bitmiş ve ben beynimi saran düşüncelerimle baş başa kalmıştım. Salonda sürekli dolaşıyor, sürekli Kemalettin’i ve olanları düşünüyordum. Daha bir gün önce beni istasyonda o kadar dostça, babaca karşılamış olan kişinin elinden inşaat alınıyordu. Ankara’ya gelir gelmez nahoş bir olayın ortasında kalmıştım. Bu durumda ne yapmam gerekirdi?”

Okumaya devam et “Modern Mimarlık İmtihanı: Nahoş bir olay”

Ütopik Mimarlık Edebiyatı: Arkadaşlar

Dear Friends,

I want to make this proposal to you: Today there is almost nothing to build, and if we can build anywhere, then we do it in order to live. Or are you lucky enough to be working on a nice commission? My daily routine almost makes me ill, and it is basically the same for all of you. As a matter of fact, it is a good thing that nothing is being built today. Things will have time to ripen, we shall gather our strength, and when building begins again we shall know our objectives and be strong enough to protect our movement against botching and degeneration.

Let us consciously be “imaginary architects”! We believe that only a total revolution can guide us in our task. Our fellow citizens, even our colleagues quite rightly suspect in us the forces of revolution. Break up and undermine all former principles! Dung! And we are the bud in fresh humus.

The individual personality will disappear with commitment to a higher task—if architecture reappears then the master builder will be anonymous.

Bruno Taut (Glas): First Crystal Chain Letter

*Taslak